.elementor-widget-html { width: 100% !important; max-width: 100% !important; } .e-con-inner { padding-left: 0 !important; padding-right: 0 !important; }
Actividades Wallace
Programa completo · Set 2026 – Xan 2027

Actividades e
Material Didáctico

Un programa integral de divulgación científica arredor da exposición, aberto a todos os públicos e con actividades especialmente deseñadas para centros educativos.

O programa de actividades complementa a exposición principal con visitas guiadas, obradoiros infantís, conferencias científicas, cinema e materiais didácticos elaborados especificamente para centros educativos galegos. A participación nas actividades será gratuíta, previa inscrición cando así se indique.

6 Tipos de actividades
5 Conferencias abertas
Free Entrada libre

Trae o teu centro
á exposición

Programa de visitas guiadas para centros educativos galegos. O persoal guía — alumnado voluntario do Campus Terra — recibirá formación específica impartida polo gabinete pedagóxico do Museo Nacional de Ciencias Naturais (CSIC) e polos comisarios da exposición.

1º a 4º ESO 1º e 2º BAC
Solicitar visita guiada
Visitas guiadas Wallace
MIHL · Lugo
17 de setembro de 2026

Acto Inaugural

MIHL – Museo Interactivo da Historia de Lugo 19.00 h Acceso libre ata completar aforo

A exposición «Wallace e a orixe das especies» inaugurarase o 17 de setembro de 2026 cun programa especial que combinará unha visita comentada á exposición, música, o acto institucional e unha conferencia inaugural a cargo de Borja Milá, comisario da exposición e investigador do CSIC.

Acceso libre ata completar aforo · Recoméndase chegar con antelación
19.00 h
Visita inaugural á exposición
Visita comentada dirixida a persoas convidadas, guiada por Borja Milá, comisario da exposición e vicedirector de Exposicións do Museo Nacional de Ciencias Naturais (MNCN-CSIC).
19.50 h
Acceso do público ao salón de actos
20.00 h
Interludio musical
Breve aproximación musical ao século XIX a cargo da mezzosoprano Julia Portela Piñón.
20.15 h
Acto institucional de inauguración
Intervención das autoridades e representantes das institucións participantes.
20.25 h
Conferencia inaugural
«Alfred Russel Wallace e a orixe das especies» · Borja Milá Valcárcel, comisario da exposición e investigador do CSIC.
21.15 h
Recepción institucional
Recepción para persoas convidadas acompañada dunha degustación de produtos do territorio.
Out – Nov 2026

Ciclo de Cinefórum

Casa do Saber · Lugo 19.30 h Entrada libre ata completar aforo

Como influíu a teoría da evolución na ciencia, na sociedade e na nosa maneira de comprender a natureza humana? Este ciclo propón achegarse a algunhas das grandes cuestións relacionadas coa evolución a través do cinema. Catro películas de épocas e xéneros diferentes servirán como punto de partida para reflexionar sobre a evolución humana, o conflito entre ciencia e relixión, a recepción social das ideas de Darwin e as implicacións éticas dos avances da xenética.

Cada sesión incluirá a proxección da película e un coloquio posterior moderado por especialistas en xenética e evolución da Universidade de Santiago de Compostela.

20 Out 2026 19.30 h
En busca del fuego
1981 · Jean-Jacques Annaud
Modera: Álvaro Arana Díaz
Investigador posdoutoral da Xunta de Galicia na USC e membro do grupo ACUIGEN. Especialista en xenética molecular, edición xenética e o emprego do peixe cebra como modelo experimental.
27 Out 2026 19.30 h
Heredarás el viento
1960 · Stanley Kramer
Modera: Laura Sánchez Piñón
Catedrática de Xenética e profesora emérita da USC. Responsable de ZebraBioRes (grupo ACUIGEN), dedicada ao emprego do peixe cebra como modelo para a investigación biomédica, xenética e biotecnolóxica.
10 Nov 2026 19.30 h
La duda de Darwin
2009 · Jon Amiel
Modera: Gonzalo Álvarez Jurado
Catedrático de Xenética ad honorem da USC. Especialista en xenética evolutiva e de poboacións. Autor de traballos de referencia internacional sobre consanguinidade, os Habsburgo e a familia de Charles Darwin.
17 Nov 2026 19.30 h
Gattaca
1997 · Andrew Niccol
Modera: Paulino Martínez Portela
Catedrático de Xenética da USC e coordinador do grupo ACUIGEN. Investigador responsable do proxecto de divulgación científica «Wallace e a orixe das especies».
Set 2026 – Xan 2027

Ciclo de Conferencias Divulgativas

MIHL · Salón de actos do Vello Cárcere · IES Lucus Augusti Aberto á cidadanía · Entrada libre ata completar aforo

Un ciclo de cinco conferencias divulgativas no que especialistas de recoñecida traxectoria achegarán diferentes perspectivas sobre a evolución, a selección natural, a biodiversidade e a historia do pensamento evolutivo. O público poderá afondar na figura e no legado científico de Alfred Russel Wallace, na súa relación con Charles Darwin e nalgúns dos grandes temas que contribuíron á nosa comprensión da evolución.

O acceso é libre ata completar aforo. Recoméndase consultar esta páxina antes de asistir por se se producen actualizacións nas datas, horarios ou lugares de celebración.
17 Set 2026 20.30 h Salón de actos do MIHL
Alfred Russel Wallace e a orixe das especies
Borja Milá Valcárcel
Investigador científico do CSIC no Museo Nacional de Ciencias Naturais. Doutor pola UCLA, especializado en bioloxía evolutiva, filoxeografía e xenómica comparada. Comisario da exposición «Alfred Russel Wallace (1823–1913). Bioxeografía e evolución».
Wallace formulou de maneira independente o mecanismo da selección natural. Os seus traballos e os de Darwin foron presentados conxuntamente en 1858 na Sociedade Linneana de Londres. Ademais das súas achegas á teoría da evolución, Wallace está considerado un dos fundadores da bioxeografía moderna.
01 Out 2026 20.00 h Salón de actos do Vello Cárcere
Darwin e Wallace: dúas vidas antiparalelas
Juan Ramón Medina Precioso
Doutor en Bioloxía e catedrático de Xenética. Ex-reitor das Universidades de Sevilla e Politécnica de Cartagena, primeiro presidente da CRUE. Autor dunha biografía de Alfred Russel Wallace e a primeira biografía de Arabella B. Buckley.
A conferencia explorará as coincidencias e profundas diferenzas entre Darwin e Wallace: dous naturalistas que chegaron independentemente á teoría da evolución pero mantiveron posicións moi distintas sobre a natureza humana, a relixión ou o espiritualismo.
21 Out 2026 20.00 h Salón de actos do Vello Cárcere
As orquídeas de Darwin e a consanguinidade
Gonzalo Álvarez Jurado
Catedrático ad honorem de Xenética da USC. Especialista en xenética evolutiva e de poboacións. Os seus traballos sobre a consanguinidade nos Habsburgo e na familia de Charles Darwin constitúen achegas de referencia internacional.
Tras publicar A orixe das especies, Darwin ampliou as súas investigacións ao estudo da fecundación das orquídeas e os efectos da autofecundación e da consanguinidade, antecedente fundamental para comprender a depresión consanguínea.
12 Nov 2026 19.00 h Salón de actos do IES Lucus Augusti
Naturalistas, nobres e fósiles: a antesala da selección natural
Marcos Andrés González González
Catedrático emérito de Zooloxía da USC. Especialista en entomoloxía e hidrobioloxía. Investigador en biodiversidade e conservación dos tricópteros e outros invertebrados acuáticos.
Entre o Systema Naturae de Linneo (1735) e A orixe das especies de Darwin (1859), produciuse unha profunda transformación do pensamento biolóxico. A conferencia percorrerá as achegas de Linneo, Buffon, Lamarck ou Cuvier e o contexto científico sobre o que Wallace e Darwin formularon a teoría da selección natural.
21 Xan 2027 20.00 h Salón de actos do Vello Cárcere
A determinación do sexo e a selección sexual
Paulino Martínez Portela
Catedrático de Xenética da USC e coordinador do grupo ACUIGEN. Investigador responsable do proxecto de divulgación científica «Wallace e a orixe das especies».
Nos animais e nas plantas existen diversos sistemas de determinación sexual, desde mecanismos xenéticos ata sistemas condicionados por factores ambientais. A conferencia abordará esta diversidade e a súa relación coa especiación e a selección sexual, concepto desenvolvido por Darwin para explicar a evolución de características que incrementan o éxito reprodutivo.
24 de novembro de 2026

Xornada Internacional de Xenómica, Epixenómica e Evolución

Sala de Xuntas · Facultade de Veterinaria · Campus Terra · USC 09.00 – 14.00 h Entrada libre ata completar aforo
Inglés Castelán Comunidade universitaria e investigadora

Xornada de carácter científico dirixida especialmente á comunidade universitaria e investigadora — alumnado de grao, mestrado e doutoramento, profesorado e persoal investigador —, así como a outras persoas interesadas en xenómica e epixenómica.

A xornada «Do naturalismo aos xenomas: o rexistro da evolución» reunirá no Campus Terra seis especialistas de prestixio internacional para abordar a evolución á luz dos avances máis recentes en xenómica e epixenómica: a orixe de novas especies, a regulación xenómica, a adaptación de poboacións con baixa diversidade xenética e a posible transmisión de marcas epixenéticas entre xeracións.

09.10 – 09.55 h
Genome Expansions and Evolution
Prof. Dan Macqueen
Personal Chair of Integrative Fish Genomics, Roslin Institute, University of Edinburgh. Investigador en xenomas de peixes, evolución, fisioloxía e patóxenos, especialmente en salmónidos.
09.55 – 10.40 h
Diversification and the Origin of Species
Dr. Borja Milá
Investigador científico do CSIC no Museo Nacional de Ciencias Naturais. Especialista en bioloxía evolutiva, ornitoloxía, filoxeografía, xenética de poboacións e xenómica comparada.
10.40 – 11.00 h · Pausa café
11.00 – 11.45 h
Integrative Genomics of the Siphonophore Physalia utriculus
Dr. Ozren Bogdanovic
Tenured Scientist do CSIC e investigador principal no Centro Andaluz de Biología del Desarrollo (CABD), Sevilla. Traballa en bioloxía do desenvolvemento, xenómica e epixenética en organismos vertebrados e invertebrados.
11.45 – 12.30 h
Is Epigenomics Plan B for Populations with Low Genetic Diversity?
Dra. Sofia Consuegra
Distinguished Researcher (ATRAE) no Instituto de Investigacións Mariñas (IIM-CSIC), Vigo, e profesora de Ecoloxía Evolutiva na Swansea University. Especialista en ecoloxía evolutiva, xenética da conservación e adaptación en organismos acuáticos.
12.30 – 13.15 h
Herencia epigenética transgeneracional: el estado de la cuestión
Dr. Francesc Piferrer
Senior Researcher no Institut de Ciències del Mar (ICM-CSIC), Barcelona. Especialista en bioloxía reprodutiva de peixes, determinación do sexo e epixenética ambiental. Membro da Real Academia de Ciencias e Artes de Barcelona.
13.15 – 14.00 h
Why Does Evolution Preserve Some Things and Change Others? From Wallace's Biogeography to the Conservation of Vertebrate Regulatory Landscapes
Dra. Noelia Díaz
Investigadora e responsable de grupo no Institut de Ciències del Mar (ICM-CSIC), Barcelona. Investiga como a regulación do xenoma inflúe na determinación do sexo, a reprodución e a adaptación en organismos mariños.

Ciclo de Conferencias

17
Set 2026
Conferencia Inaugural
MIHL · Lugo
20:00 – 21:00 h
01
Out 2026
Evolución e Biodiversidade
MIHL · Lugo
20:00 – 21:00 h
21
Out 2026
Xenética e Selección Natural
MIHL · Lugo
20:00 – 21:00 h
15
Nov 2026
Conferencia ENCIGA
IES Lucus Augusti · Lugo
Congreso de Ensinantes de Ciencias de Galicia
21
Xan 2027
Conferencia de Clausura
Salón de actos do Vello Cárcere
20:00 – 21:00 h

Información sobre as conferencias

As conferencias, de carácter divulgativo, están abertas a toda a cidadanía e abordarán cuestións relacionadas coa evolución, a xenética, a biodiversidade e a comunicación científica nun formato accesible para públicos non especializados.

Entre os participantes previstos figuran especialistas vinculados á Universidade de Santiago de Compostela e ao Museo Nacional de Ciencias Naturales (CSIC).

A entrada será libre e gratuíta ata completar o aforo dispoñible.

Entrada libre · Sen inscrición previa · Aforo limitado
En elaboración · Grupo RODA USC

Recursos para centros educativos

O grupo de investigación RODA (GI-1667) é un grupo de investigación interdisciplinar da Universidade de Santiago de Compostela especializado en educación e innovación educativa. A súa actividade céntrase no desenvolvemento de competencias científicas, lingüísticas, matemáticas e sociais.

No marco deste proxecto colabora no deseño das propostas didácticas e dos recursos educativos da exposición.

Niveis educativos

Educación Secundaria
1º a 4º ESO · 12–16 anos
Bacharelato
1º e 2º BAC · 16–18 anos
Obradoiros Infantís
MIHL · 5–9 anos
EP · ESO
Guía Didáctica · Wallace e a Evolución

Material de traballo previo e posterior á visita á exposición. Actividades, preguntas de reflexión e recursos complementarios para o aula.

BAC
Guía Avanzada · Bioxeografía e Selección Natural

Material para Bacharelato con contidos avanzados sobre evolución, xenética de poboacións e bioxeografía.

Infantil
Caderno de Explorador · 5–9 anos

Cuaderno de actividades para os obradoiros infantís. Deseñado para que os máis pequenos descubran a natureza como exploradores.

MIHL · Lugo · 2026

Reserva a túa visita ou contacta con nós

Para reservas de grupos escolares, información sobre actividades ou solicitude de material didáctico, ponte en contacto co noso equipo.